Την Τετάρτη 3 Ιουνίου 2026, στο φιλόξενο χώρο της Λαϊκής Βιβλιοθήκης Βόλου, παρακολουθήσαμε την εξαιρετική παρουσίαση του βιβλίου του Γιώργου Ρουσόπουλου «Ψύλλοι στ’ άχυρα». Την εκδήλωση χαιρέτησαν, εκ μέρους της βιβλιοθήκης, η πρόεδρος του Δ.Σ., Βάσω Αδρύμη και εκ μέρους της ΟΠΙΒΟ, η Νένα Ζήση.
Την παρουσίαση προλόγισε και συντόνισε η Αννίτα Πρασσά, Δρ. Ιστορίας, προϊσταμένη στα ΓΑΚ Ν. Μαγνησίας και μέλος της ΟΠΙΒΟ. Για το βιβλίο μίλησε η Κατερίνα Νανοπούλου, καθηγήτρια αγγλικής γλώσσας, ιστορικός και μέλος της ΟΠΙΒΟ. Αποσπάσματα του βιβλίου διάβασαν ο Ντίνος Αργυρίου και η Μένη Τσίγκρα, μέλη της ΟΠΙΒΟ επίσης.
Η Κατερίνα Νανοπούλου
Η Κατερίνα Νανοπούλου στην εξαιρετική ομιλία της είπε μεταξύ άλλων για το βιβλίο: [….]
“… Με τους «Ψύλλους στ’ άχυρα», ο Ρουσόπουλος δεν εγκαταλείπει τη φιλοσοφική του συγκρότηση. Αντίθετα, προσεγγίζει, μέσα από αυτή, τα πιο ακανθώδη υλικά της ανθρώπινης εμπειρίας — τη μνήμη, το τραύμα, την απώλεια — και τα υποβάλλει σε δοκιμασία αλήθειας. Η μυθοπλασία λειτουργεί, έτσι, όχι ως καταφύγιο αλλά ως εργαστήριο, όπου η σκέψη δεν αναπτύσσεται σε απόσταση από το βίωμα, αλλά μέσα σε αυτό. Και αυτό είναι ίσως το βασικό διακύβευμα του βιβλίου: όχι απλώς να αφηγηθεί μια ιστορία, αλλά να διερευνήσει το αν —και το πώς — μπορούμε να γνωρίσουμε το παρελθόν όταν αυτό είναι τραυματικό, αποσπασματικό και συχνά σιωπηλό.”
[…]
“Οι μαρτυρίες που συλλέγει (ο συγγραφέας-αφηγητής) αποτελούν τη μόνη μορφή γνώσης που διέφυγε από τα κρατικά φίλτρα. Η προφορική μαρτυρία επιβίωσε σε πείσμα του συστήματος, φέροντας μέσα της τη φωνή των ηττημένων. Ωστόσο, η έρευνα του ήρωα δεν είναι εύκολη: προσκρούει αμέσως στον τοίχο της οικογενειακής σιωπής, η οποία δεν είναι ενιαία. Η μητέρα του συγγραφέα δεν του λέει τίποτα· η μνήμη της μοιάζει σφραγισμένη — όχι γιατί δεν θυμάται, αλλά γιατί έχει μάθει «να μην τα σκαλίζει». Η θεία Φιλίτσα είναι ακόμη πιο αρνητική. Εκείνη βίωσε κάθε δυνατή απώλεια: φυλακίσεις, ένα διαλυμένο σπιτικό, τον σύντροφό της στην υπερορία. Κουβαλάει το βάρος μιας ανείπωτης ενοχής για τη δολοφονία του πατέρα της και αρνείται πεισματικά να μιλήσει. Για εκείνη, η μνήμη δεν είναι θεραπεία· είναι τιμωρία. Μοναδική ρωγμή σε αυτό το καθεστώς σιωπής είναι η θεία Μαρίνα — η νεότερη κόρη του παππού — η οποία εμφανίζεται ως η μόνη πρόθυμη να μιλήσει και να προσφέρει τα πρώτα νήματα της αφήγησης. Σε αυτά, προστίθενται οι σκόρπιες αναμνήσεις του μικρότερου αδερφού της, που συμπληρώνουν σταδιακά ένα λειψό παζλ.”
[…]… Και καταλήγει:
“Η πραγματική συμφιλίωση —εθνική, κοινωνική, οικογενειακή— δεν δομείται πάνω στη λήθη. Δεν κερδίζεται με ωραιοποιήσεις ή αποσιωπήσεις, δεν βασίζεται στον φόβο· είναι προϊόν αυτογνωσίας. Χτίζεται πάνω στην ονομασία του κακού, στην αναγνώριση των θυμάτων, στην αποκάλυψη των μηχανισμών που επέτρεψαν τη βία. Χωρίς αυτά, η «ησυχία» που επιδιώκει μια τραυματισμένη κοινότητα είναι απλώς μια εύθραυστη αναβολή. Η γνώση λειτουργεί ως απελευθερωτική πράξη κι επιτρέπει στους ανθρώπους να γίνουν συνεχιστές της ιστορίας τους, αντί ισόβια θύματα ενός ανώνυμου πόνου.
Το μυθιστόρημα αυτό δεν είναι ακόμη ένα βιβλίο για τον Εμφύλιο. Είναι ένα βιβλίο για το τι σημαίνει να θυμάσαι. Και για το πώς η αφήγηση —όταν γίνεται με ειλικρίνεια— μπορεί να λειτουργήσει ως δύναμη αποκατάστασης.
Σε μια εποχή που η «μετα-αλήθεια» απειλεί ξανά να πυρπολήσει τα νοήματα, αυτό το βιβλίο στέκεται ως υπενθύμιση: η γλώσσα μπορεί να σκοτώσει, αλλά και να αναστήσει.”
Την εκδήλωση στήριξαν: Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) Ν. Μαγνησίας, η Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Βόλου (ΟΠΙΒΟ), η Λαϊκή Βιβλιοθήκη Βόλου: Κληροδότημα Δαμιανού Κυριαζή, ο σύλλογος “Φίλοι της Λαϊκής Βιβλιοθήκης Βόλου”, το βιβλιοπωλείο ΗΛΙΟΣ και οι εκδόσεις 24 Γράμματα.
Φωτογραφίες της εκδήλωσης: Νένα Ζήση
Ο Ντίνος Αργυρίου
Η Μένη Τσίγκρα
Η Αννίτα Πρασσά και ο Γιώργος Ρουσσόπουλος